Zelf vind ik er geen woorden meer voor. Een dergelijke opeenstapeling van blunders op economisch, financieel en militair vlak overstijgt het gebruikelijke begrippenkader. Op zulke momenten kun je alleen nog terecht bij de moderne profeten, die met hun teksten een andere dimensie weten te raken. In duistere tijden, die zich helaas steeds vaker en met een versnellende frequentie voordoen, vind je steevast shelter from the storm bij Robert Allen Zimmerman uit Minnesota, beter bekend als Bob Dylan.

Het in 1967 geschreven, maar tijdloze All Along the Watchtower leest als het bittere journaal van vandaag; het nummer mag wat mij betreft dan ook gerust op de eerste plaats prijken van de Top 1000. Met bijna Bijbelse ernst wordt in het gesprek tussen de cynische hofnar en de opportunistische dief, die zich beiden te lang achter onverschilligheid hebben verscholen, onze collectieve ontreddering geschetst:

“Er moet toch ergens een uitweg zijn,” zei de hofnar tegen de dief. “Er heerst te veel verwarring, ik vind nergens nog rust.” “Wind je niet op,” was het antwoord. “Er zijn er hier te veel die het leven [lees: andermans welzijn] maar een grap vinden.”

Deze uitweg wordt zeker niet geboden door het (nieuwe) ultimatum dat Trump stelt aan het gehate Iraanse regime. In zijn boek “The art of the deal” stelt de huidige inwoner van het Witte Huis echter: “The worst thing you can possibly do in a deal is seem desperate to make it. That makes the other guy smell blood, and then you’re dead.”

Teheran leest in het nieuwe vijfdaagse- ultimatum vandaar slechts de bevestiging dat hun strategie van een selectieve blokkade van de Straat van Hormuz uitstekend werkt en de Amerikaanse president, ondanks zijn almachtige militaire apparaat, schaakmat wist te zetten. Bij gebrek aan diplomatische initiatieven, lijkt de enige resterende uitkomst dan ook een ongekende militaire escalatie te zijn. Net zoals Dylan in zijn slotzin voorspelde: “Twee ruiters [de VS en Israël?] naderden… en de wind begon te huilen.”

Een militaire escalatie zal de VS dwingen om het zwaarste geschut in te zetten; alle doelwitten die op ‘chirurgische wijze’ uitgeschakeld konden worden, hebben hun lot immers al ondergaan. Een dergelijke ontwikkeling kent louter verliezers. Aan de ene kant staat de Iraanse burgerbevolking, die, naar slechte gewoonte, de hoogste prijs betaalt voor de halsstarrigheid van haar leiders, en aan de andere kant dreigt de totale ontreddering van de wereldeconomie. Wanneer de Straat van Hormuz hermetisch gesloten wordt, zal de schokgolf aan de pomp en in de supermarkt wereldwijd voelbaar zijn.

Grafiek 1: Evolutie van de olieprijzen (in US$)

Zijn we dan volledig overgeleverd aan wanhoop? Natuurlijk niet. Het uitgangspunt is dat de VS-burger, geconfronteerd met het vooruitzicht op een recessie en gierende inflatie, zich tegen dit beleid zal keren. Bij de Midterm-verkiezingen later dit jaar zal de afrekening met de Republikeinse partij waarschijnlijk massaal zijn. Maar november is nog een eeuwigheid weg en zekerheid over de uitslag van deze stembusslag is er niet. De Amerikaanse kiezer is notoir onvoorspelbaar.

Ondertussen voeren de Golfstaten hun bemiddelingspogingen op, maar hun positie is wankel; zij durven militair niet op te treden uit angst voor de extreme kwetsbaarheid van hun eigen olie- en gasinstallaties.

Intern verzwakt door eerdere volksopstanden leek Iran het ideale doelwit voor Trump. Door de wereldwijde afkeer van het totalitaire regime in Teheran hoopte hij zijn blazoen als wereldleider op te poetsen met een quick, massive & decisive interventie. Een dergelijke machtsontplooiing moest in staat zijn om zijn economische (en juridische) nederlaag in de handelsoorlogen met Europa en vooral China naar de achtergrond te dringen, en de publieke verontwaardiging over het ongebreidelde optreden van de ICE-politie in de vergeethoek te doen belanden. Maar de interventie bleek tactisch overhaast en strategisch ondoordacht.

De Amerikaanse president bedient zich intussen opnieuw van de beproefde ‘Madman-theorie’, en geeft opnieuw een gevaarlijke draai aan de klassieke MAD-doctrine: Mutually Assured Destruction.

Dit zijn maatregelen die beide partijen dermate veel schade toebrengen dat geen zinnig mens ze in overweging zou nemen. Een ‘Madman’ doet dat wel, of wekt althans die indruk. Bij het spelen van deze rol viel Trump in het verleden echter al vaker door de mand; zijn bluf werd meermaals doorzien en leverde hem de bijnaam Taco op.

Bovendien zal het vernietigen van de Iraanse energie-infrastructuur Teheran niet afschrikken. Alleen de burgerbevolking lijdt onder dergelijke sancties, en zij is inmiddels aan verregaande ontberingen gewend geraakt. Het regime zelf deert het niet; zij voeden zich juist met de chaos die dergelijke maatregelen veroorzaken.

Als er geen diplomatieke oplossing wordt gevonden, rest Trump slechts de keuze tussen een nieuwe, vernederende bug-out, een echo van de chaotische en vernederende aftocht uit Vietnam en Afghanistan, of een grootschalige escalatie met gebruik van het volledige (conventionele) wapenarsenaal waarover de VS beschikken.

Het zal u misschien verbazen, maar de financiële markten houden zich voorlopig kranig, ondanks de toenemende dreiging die al meerdere verkoopgolven met een relatief beperkte impact heeft uitgelokt. Natuurlijk zien beleggers de onweerswolken die zich boven de horizon samenpakken en zien met toenemende bezorgdheid, maar ook met de nodige kalmte toe vanuit hun uitkijktoren.

De directe en indirecte gevolgen van een aanhoudende energiecrisis worden uiterst ernstig genomen: de combinatie van oplopende geopolitieke instabiliteit, een opstoot van de inflatie-indicatoren door stijgende olie-, gas- en voedselprijzen, en het terugschroeven van de groeiverwachtingen werpen hun donkere schaduw op de beurskoersen.

Het huidige uitgangspunt is echter dat er, wellicht na een korte, verdere militaire escalatie en de onvermijdelijke volatiliteit die daarop volgt, uiteindelijk een aanvaardbare diplomatieke oplossing zal worden gevonden.

Een beleggingsopportuniteit vormt dit nu nog niet; daarvoor moet de kruitdamp eerst in voldoende mate zijn weggewaaid. Geduld is vereiste nummer één op de beurzen en de huidige omstandigheden vormen daarvan een duidelijke illustratie. Laat u intussen niet uit uw lood slaan. The darkest hour is right before dawn.